De Raad van State laat de oren te veel hangen naar de overheid. Critici pleiten voor een ander benoemingsbeleid voor leden van de Raad.

De leden van de Raad van State zijn te veel op politieke kleur, en te weinig op deskundigheid geselecteerd. Critici pleiten vandaag in Trouw voor een ander benoemingsbeleid. Zij vinden dat de rechtsprekende taken van de Raad van State moeten worden overgeheveld naar de Hoge Raad.

De Raad van State is de belangrijkste adviseur van de regering. Alle nieuwe wetten moeten eerst aan deze raad voorgelegd worden voor advies. Daarnaast is de raad de hoogste rechter in conflicten tussen overheid en burger.

Twee wetenschappers (Twan Tak, hoogleraar bestuursrecht en Nico Baakman, politicoloog) stellen dat de Raad van State zijn oren te veel laat hangen naar de overheid, omdat de leden zelf uit de overheid komen. Ook oud-minister en PvdA-senator Klaas de Vries heeft zware kritiek op de benoemingen bij de raad. Hij stoort zich er vooral aan dat de zittende leden zelf hun nieuwe collega’s mogen uitkiezen. „Ongehoord voor zo’n belangrijk orgaan”, vindt De Vries.

Bij vacatures zoeken de ’dorpsoudsten’ van de Raad van State, zoals de belangrijkste leden intern worden genoemd, naar kandidaten van de juiste politieke kleur. De Raad streeft er naar eigen zeggen naar, de belangrijkste maatschappelijke stromingen goed te vertegenwoordigen. Baakman vindt dat onzin: „Het is helemaal geen representatief orgaan, daar hebben we het parlement voor. De Raad van State moet alleen maar deskundig zijn.”

Veel leden van de raad zijn bekende oud-politici. Hoogleraar Tak vindt hen niet bekwaam als rechter. „Het zijn geen rechters, ze hebben geen opleiding, geen ervaring, geen attitude.” Voor een functie bij de Raad van State is geen voltooide juridische studie vereist. Het nieuwste lid, oud CDA-minister Wim Deetman, heeft nooit rechten gestudeerd, maar zal straks wel recht gaan spreken.

In de Tweede Kamer ligt een wetsvoorstel klaar dat het instituut moet moderniseren. Zo moet de scheiding tussen de twee taken, rechtspraak en advisering, scherper worden. Waarschijnlijk zal ook het benoemingsbeleid veranderen. Opmerkelijk is dat de Raad van State zelf advies uit moet brengen over deze plannen.

Volgens de critici die zich in deze krant uitspreken, gaat het wetsvoorstel lang niet ver genoeg. Tak stelt voor om de rechtsprekende taken maar helemaal weg te halen bij de Raad van State. De Hoge Raad kan dat werk overnemen. Baakman vreest dat de beoogde veranderingen in het benoemingsbeleid in de praktijk niet veel uit zullen halen. Benoemingen zullen ook in de toekomst politiek gekleurd blijven, verwacht hij.

De Raad van State heeft een dubbele functie. Ten eerste moet de raad advies geven over alle nieuwe wetten, voordat ze naar de Tweede Kamer gaan.